Selamün Aleyküm. Kiracı, kira karşılığında oturduğu ev için ev sahibinin bilgisi dâhilinde bir demirbaş eşya satın almak istemektedir. Kiracı, satıcıyla bu eşyanın fiyatını 100 TL olarak anlaştıktan sonra satıcı kendisine 5 TL indirim yaparak eşyayı 95 TL’ye satarsa, kiracının aldığı bu 5 TL’lik indirimi ev sahibine bildirmesi gerekir mi?
Evet, kiracının bu 5 TL'lik indirimi ev sahibine bildirmesi ve ev sahibinden sadece cebinden çıkan net miktar olan 95 TL'yi talep etmesi gerekir.
Kiracı, ev sahibinin bilgisi ve onayı dâhilinde eve demirbaş bir eşya alırken, aslında kendi adına değil ev sahibi adına (onun vekili olarak) hareket etmektedir. İslam hukukunda vekil, müvekkilinin (işi devredenin) menfaatini korumakla yükümlüdür ve yapılan işlemden doğan her türlü maddi avantaj doğrudan asıl hak sahibine (ev sahibine) aittir.
Satıcının yaptığı 5 TL'lik indirim, kiracının şahsına yapılmış bir "hibe/hediye" değil, malın fiyatı üzerinden yapılan bir tenzilattır. Dolayısıyla malın nihai ve gerçek maliyeti 95 TL olmuştur. Kiracı ev sahibine "Bu malı 100 TL'ye aldım" derse, gerçeğe aykırı beyanda bulunmuş ve haksız bir kazanç (kazançsız kâr) elde etmiş olur.
Fıkıhta vekil olan kişi güvenilen kişidir (emindir). Kiracının indirim tutarını gizleyerek ev sahibinden 100 TL tahsil etmesi, vekalet görevindeki güveni zedeler ve İslam'ın ticaret ahlakındaki dürüstlük ilkesine aykırıdır.
Malın gerçek bedeli ne ise ev sahibine o bildirilmelidir. Eğer kiracı bu indirimi kendisine saklamak istiyorsa, durumu ev sahibine açıkça söylemeli ve "Satıcı bana şahsım için 5 TL indirim yaptı, müsaadenizle bu farkı alabilir miyim?" diyerek onun rızasını almalıdır. Ev sahibi onay verirse bu para kiracıya helal olur; aksi takdirde hakkı 95 TL'dir.
19.08.2026